MİLLİ EĞİTİM BAKANLARIMA; BİR BİR İKİ ACİL 112 SORUM
Cumhuriyetin ikinci yüzyılında görev yapan ve yapacak olan tüm Millî Eğitim Bakan’larına 10 ana başlık altında, acil 112 sorum vardır.
1) EĞİTİM FELSEFESİ, AMAÇ VE YURTTAŞLIK
- Eğitimin nihai amacı sizce sınav başarısı mıdır; yoksa hür akıl, hür vicdan ve hür irade sahibi bireyler yetiştirmek midir? Bu amaç, resmî belgelerde nasıl tanımlanmakta ve hangi ölçütlerle değerlendirilmektedir?
- Öğrencilere “Neden?” diye sorma cesareti kazandırmak için hangi somut uygulamalar hayata geçirilmektedir?
- Eğitim sistemi, eleştirel düşünmeyi cezalandırmadan nasıl korumakta ve geliştirmektedir?
- Yurttaşlık eğitimi kapsamında hak, ödev, hukuk devleti ve kamu etiği; öğrencilere nerede, nasıl ve hangi yöntemlerle öğretilmektedir?
- Okullarda ortak yaşam kültürü; yani saygı, nezaket ve birlikte karar alma bilinci nasıl güvence altına alınmaktadır?
- Çocuklar, farklı düşüncelere tahammül etmeyi ve fikirlerini tartışma kültürü içinde ifade etmeyi hangi dersler ya da etkinlikler aracılığıyla öğrenmektedir?
- Eğitimde bilimsel yöntem, günlük sınıf uygulamalarına nasıl yansıtılmaktadır?
- Öğrenciler bugün daha çok bilgiye ulaşmayı mı, yoksa bilgiyi ezberlemeyi mi öğrenmektedir? Bu konuda elinizde hangi veriler bulunmaktadır?
- Okullar, “Yurtta barış, dünyada barış” ilkesini uluslararası bir bakış açısıyla öğrencilere nasıl kazandırmaktadır?
- Eğitimde temel değerlerin kazandırılması konusunda okullar arasında belirgin farklılıklar var mıdır? Varsa, bu farklılıkları azaltmak için hangi adımlar atılmaktadır?
- Değerler eğitimi, propaganda ve tek sesliliğe dönüşme riskine karşı hangi güvencelere sahiptir?
- Eğitimin toplumu birleştiren dili hangi alanlarda güçlenmekte, hangi alanlarda zayıflamaktadır?
2) EŞİTLİK, ADALET VE BÖLGESEL FARKLAR
- Bir çocuğun eğitimdeki kaderini doğduğu il ya da ilçe mi belirliyor? Bunu ortaya koyan en kritik göstergeniz hangisidir?
- Dezavantajlı bölgelerde öğretmen sirkülasyonunu azaltmak için hangi kalıcı teşvik mekanizmaları uygulanmaktadır?
- Kırsal bölgelerde okul kapanmalarının çocukların eğitime erişimi üzerindeki etkileri nelerdir? Bu duruma karşı hangi alternatif çözümler geliştirilmiştir?
- Taşımalı eğitim uygulamalarında güvenlik, beslenme ve zaman kaybı nasıl yönetilmektedir?
- Kız çocuklarının okula devam ve mezuniyet oranlarının risk altında olduğu bölgeler için hedefe yönelik nasıl bir eylem planınız bulunmaktadır?
- Çocuk işçiliği ve mevsimlik tarım işçiliği, eğitim süreçlerini nasıl kesintiye uğratmaktadır? Bu soruna karşı çözüm stratejiniz nedir?
- Özel okul ile devlet okulu arasındaki imkân ve başarı farkını azaltmak için yürüttüğünüz en etkili üç adım hangisidir?
- Okul bazlı bütçe eşitsizliği nasıl ölçülmekte ve hangi yöntemlerle dengelenmektedir?
- Engelli öğrenciler için erişilebilirlik ve destek hizmetleri her ilde aynı düzeyde sunulmakta mıdır? Bunu ortaya koyan verileriniz nelerdir?
- Göçmen ve mülteci çocukların Türkçe yeterliliği ile akademik uyumunu desteklemek amacıyla hangi programlar uygulanmakta, hangileri somut sonuç vermektedir?
- Dezavantajlı öğrenciler için ücretsiz kurs, eğitim materyali ve internet erişimi hangi standartlara göre sağlanmaktadır?
- Fırsat eşitliğini yalnızca bir söylem olmaktan çıkarıp ölçülebilir bir hedefe dönüştüren somut performans kriterleriniz nelerdir?
3) ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ VE İNSAN KAYNAĞI
- Öğretmen, sisteminiz içinde yalnızca bir uygulayıcı mıdır; yoksa mesleki özerkliğe sahip bir uzman mı olarak konumlandırılmaktadır?
- Öğretmen yetiştirme süreçlerinde kaliteyi kim, hangi ölçütlere göre denetlemektedir? Eğitim fakülteleriyle ortak ve bağlayıcı bir standardınız var mıdır?
- Atama sistemi, ücret politikası ve kariyer basamakları öğretmen motivasyonunu nasıl etkilemektedir? Bu konuda elinizde hangi veriler bulunmaktadır?
- Sözleşmeli ve ücretli öğretmenlik uygulamaları, eğitimde sürekliliği ve kurumsal bağlılığı zedeliyor mu? Bu uygulamaların sona erdirilmesine yönelik bir takviminiz var mı?
- Öğretmenlerin sınıf içi çalışmalarına ayırması gereken zamanın ne kadarı bürokratik işlemlere harcanmaktadır? Bu yükü azaltmak için hangi adımlar atılmaktadır?
- Mesleki gelişim açısından daha etkili olan yaklaşım hangisidir: Zorunlu seminerler mi, sınıf içi rehberlik ve koçluk uygulamaları mı? Bu konuda yapılmış bir etki değerlendirmesi var mıdır?
- Öğretmenlerin başarılı uygulamalarını görünür kılmak ve yaygınlaştırmak amacıyla bir “öğretmen akademisi” modeli ya da benzeri bir yapınız bulunmakta mıdır?
- Okul yöneticiliği başlı başına bir meslek olarak mı görülmektedir? Seçme ve atama kriterleri liyakati nasıl güvence altına almaktadır?
- Öğretmenlik mesleğinin toplumsal itibarını artırmaya yönelik iletişim diliniz ve eğitim politikalarınız hangi ilkelere dayanmaktadır?
- Öğretmenlerin psikolojik iyi oluşunu desteklemek amacıyla sistematik ve sürdürülebilir bir destek mekanizmanız var mıdır?
- Öğretmen açığı ile branşlar arasındaki dengesizlik hangi veriler ve hangi planlama haritası doğrultusunda yönetilmektedir?
- Öğretmenin sınıf içindeki pedagojik özgürlüğü ile ortak program standartları arasındaki dengeyi nasıl kuruyorsunuz?
4) MÜFREDAT, DERS İÇERİKLERİ VE BECERİ ODAĞI
- Müfredatın yoğunluğu, çocukların merak duygusunu ve öğrenme isteğini zayıflatıyor mu? Bunu ölçen bir değerlendirme sisteminiz var mı?
- Öğrencilerin okuduğunu anlama ve matematiksel muhakeme becerilerini geliştirmek için hangi temel beceri seferberliğini yürütüyorsunuz?
- Fen eğitiminde deney, laboratuvar ve proje temelli çalışmalar kâğıt üzerinde mi kalıyor, yoksa uygulamada gerçekten hayata geçiriliyor mu?
- Tarih ve yurttaşlık öğretiminde kaynak çeşitliliği ile eleştirel okuma becerisi nasıl sağlanmakta ve güvence altına alınmaktadır?
- Türkçe eğitiminde yazma, konuşma ve tartışma becerileri neden istenen düzeye ulaşamamaktadır? Bu alandaki çözüm stratejiniz nedir?
- Yabancı dil eğitiminde yıllardır düşük kalan başarı düzeyinin temel nedeni nedir? Bu sorunu aşmak için geliştirdiğiniz yeni model nedir?
- Sanat ve beden eğitimi dersleri, eğitim sisteminde gerçek anlamda temel dersler olarak mı görülmektedir; yoksa yalnızca boşluk dolduran alanlar gibi mi değerlendirilmektedir? Ders saatleri yeterli midir?
- Kodlama ve robotik gibi alanlar eğitimde bir amaç mı, yoksa bir araç mı olarak görülmektedir? Bu alanlarda her okul için fırsat eşitliği sağlanabilmiş midir?
- Hayat bilgisi dersi, çağın temel sorunlarını; örneğin medya okuryazarlığını, iklim krizini ve etik meseleleri kapsayacak biçimde güncellenmekte midir?
- Mesleki eğitimi üretimle buluştururken çocuk emeğinin istismar edilmesini önlemek için hangi güvenceleri oluşturuyorsunuz?
- Müfredatın güncellenme süreci ne kadar şeffaftır? Bu süreçte paydaş görüşleri hangi yöntemlerle alınmakta ve değerlendirilmektedir?
- Çocuk için anlamlı öğrenmeyi güvence altına alan asgari sınıf içi standartlarınız nelerdir?
5) ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE SINAV SİSTEMİ
- Sınavlar, çocuğun gerçek gelişimini mi yoksa yalnızca belirli bir andaki performansını mı ölçmektedir? Bu iki alan arasındaki dengeyi nasıl kuruyorsunuz?
- Okul başarısı ile merkezi sınav başarısı arasındaki uyumsuzluğu nasıl açıklıyorsunuz?
- LGS ve YKS odaklı hazırlık sürecinin öğrenciler üzerindeki psikolojik maliyetini ölçüyor musunuz? Ölçüyorsanız hangi verilerle değerlendiriyorsunuz?
- Sınav merkezli yapı, öğretmenlerin öğretim yöntemlerini tek tipleştiriyor mu? Bu riski azaltmak için hangi adımları atıyorsunuz?
- Portfolyo, proje ve performans görevi gibi alternatif ölçme-değerlendirme yöntemleri neden yeterince yaygınlaşmıyor?
- Özel ders ve kurs ekonomisi, fırsat eşitliğini nasıl zedeliyor? Bu eşitsizliği azaltmak için ne yapıyorsunuz?
- Okul temelli ölçme-değerlendirme kalitesini artırmak amacıyla soru hazırlama ve rubrik kullanımı konusunda ortak bir standardınız var mı?
- Not sistemi, öğrencileri gelişimlerine göre desteklemek yerine onları etiketleyen bir yapıya mı dönüşüyor? Gelişim raporları neden daha yaygın kullanılmıyor?
- Kopya ve etik ihlallerini önlemeye yönelik yaklaşımınız nedir? Bu konuda yalnızca yaptırıma mı, yoksa önleyici eğitime de mi ağırlık veriyorsunuz?
- Sınavla öğrenci alan okulların sayısı ve ülke genelindeki dağılımı sizce adil midir?
- Okullar arasında görülen not şişirmesini hangi yöntemlerle önlüyorsunuz?
- Başarıyı tek bir sayıya indirgemeyen, daha bütüncül bir ölçme-değerlendirme sistemine geçiş için bir reform takviminiz var mı?
6) OKUL İKLİMİ, DİSİPLİN VE ÇOCUK GÜVENLİĞİ
- Okullarda akran zorbalığını izlemeye yönelik ulusal ölçekte işleyen bir takip ve değerlendirme sistemi var mıdır?
- Şiddet olaylarında sorunu gizleyen değil, erken uyarı ve etkili müdahaleyi esas alan mekanizma nasıl işlemektedir?
- Rehberlik servislerinin öğrenci sayısına göre personel kapasitesi yeterli midir?
- Çocukların okulda kendilerini ne kadar güvende hissettiklerini ölçen bir “okul iklimi endeksi” ya da benzeri bir değerlendirme aracınız var mıdır?
- Disiplin anlayışı cezalandırıcı bir yaklaşıma mı, yoksa onarıcı ve eğitici bir yaklaşıma mı dayanmaktadır? Öğretmenler bu konuda özel bir eğitim almakta mıdır?
- Okul-aile iş birliği, sorun anlarında sağlıklı bir çözüm zemini mi üretmektedir; yoksa çoğu zaman çatışmaya mı dönüşmektedir? Bu alanda arabuluculuk ya da uzlaşı modelleriniz var mıdır?
- Okullarda dijital bağımlılık ve madde bağımlılığı gibi risklere karşı hangi koruyucu ve önleyici programlar uygulanmaktadır?
- Okul çevresi güvenliği; servis düzeni, yaya geçitleri ve trafik akışı bakımından yerel yönetimlerle hangi iş birliği modeli içinde yürütülmektedir?
- Çocukların beslenme hakkı ile kantinlerin denetimi, sağlıklı yaşamı gerçek anlamda destekleyecek bir düzeyde midir?
- Deprem, yangın ve diğer afetlere hazırlık açısından her okulda aynı asgari standart sağlanmakta mıdır? Tatbikatlar düzenli olarak denetlenmekte midir?
- Okulda öğretmen ile öğrenci arasındaki saygı kültürü hangi uygulamalarla güçlendirilmektedir?
- Okullarda tuvalet, su ve hijyen koşulları bakımından asgari standartlar ülke genelinde her yerde sağlanabilmekte midir?
7) DİJİTALLEŞME, YAPAY ZEKÂ VE VERİ ETİĞİ
- Teknoloji, öğretim süreçlerini gerçekten iyileştiriyor mu; yoksa çoğu zaman yalnızca bir sunum aracına mı dönüşüyor? Bu konudaki etkiyi nasıl ölçüyorsunuz?
- Her öğrencinin cihaza ve internet erişimine eşit biçimde ulaşabilmesi nasıl güvence altına alınıyor?
- Dijital içeriklerin niteliğini kim, hangi ölçütlere göre denetliyor? Bu alanda pedagojik standartlarınız var mı?
- Öğrenci verileri kim tarafından, hangi sistemlerde ve ne kadar güvenli biçimde saklanıyor? Veri güvenliği ve mahremiyet konusunda güvenceniz nedir?
- Öğrencilerin dijital okuryazarlığı; özellikle doğrulama, yanlış bilgiyle mücadele ve dezenformasyonu ayırt etme becerisi hangi ders ya da uygulamalarla güvence altına alınmaktadır?
- Yapay zekâ araçları, öğrencinin ödevini onun yerine yapan bir yapıya dönüşürse, gerçek öğrenmeyi nasıl koruyacaksınız?
- Yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş öğrenme vaatlerinin bilimsel dayanakları nelerdir? Bu alanda yürütülen pilot uygulamaların sonuçları ne göstermektedir?
- Öğretmenlere yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi veriliyor mu? Veriliyorsa bu eğitimin kapsamı ve içeriği nedir?
- Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekâ kullanımı etik riskler doğurur mu? Bu risklere karşı hangi önlemler alınmaktadır?
- Telif hakkı ve içerik üretimi konusunda, özellikle ders materyalleri, görseller ve videolar bakımından okullar hangi kurallara göre hareket etmektedir?
- Ekran süresinin çocuk gelişimi üzerindeki etkilerine ilişkin okul temelli bir politika ya da yönlendirme çerçeveniz var mı?
- Eğitim verilerinden hareketle politika üretiyorsanız, bu verileri bağımsız araştırmacılara açma konusunda nasıl bir şeffaflık anlayışına sahipsiniz?
8) BİLİM, ÜNİVERSİTEYE GEÇİŞ VE AR-GE KÜLTÜRÜ
- Bilimsel merakı artırmak amacıyla okul temelli araştırma kulüpleri her okulda etkin ve işlevsel biçimde var mıdır?
- Laboratuvar altyapısı ve laboratuvar güvenliği konusunda ulusal ölçekte belirlenmiş standartlarınız nelerdir?
- Fen liseleri ve başarı odaklı okullar, zamanla birer “elit ada” oluşturarak eğitimde ayrışmayı derinleştiriyor mu? Bu ayrışmayı azaltmak için hangi adımları atıyorsunuz?
- Üniversiteye hazırlık süreci, lise eğitimini bir test atölyesine mi dönüştürdü? Bu tabloyu tersine çevirmek için nasıl bir yaklaşım benimsiyorsunuz?
- Üniversiteler ile liseler arasında proje, rehberlik ve mentorluk temelli köprüler kuruluyor mu? Kuruluyorsa bunlar ne kadar yaygın ve etkili biçimde yürütülüyor?
- Mesleki ve teknik eğitimde sektör iş birlikleri öğrenciyi gerçekten güçlendiren bir yapıya mı hizmet ediyor; yoksa onları ucuz iş gücüne dönüştürme riski mi taşıyor?
- Stajların eğitim niteliğini, öğrenci yararını ve çalışma koşullarını kim, hangi ölçütlere göre denetlemektedir?
- Bilim olimpiyatları ve proje yarışmalarında fırsat eşitliği nasıl sağlanmakta; her öğrencinin bu alanlara erişimi hangi güvencelerle desteklenmektedir?
- Üstün yetenekli çocukların belirlenmesi konusunda kapsayıcı, adil ve bilimsel temellere dayanan bir tanılama sistemi var mıdır?
- Okul kütüphaneleri güncel, erişilebilir ve işlevsel bir yapıya sahip midir? Her okulda düzenli bir okuma saati uygulaması bulunmakta mıdır?
- Öğrencilerin araştırma yapma becerisi hangi ölçütlerle izlenmekte ve nasıl geliştirilmektedir?
- Türkiye’nin bilimsel üretim hedefleri, eğitim politikalarına hangi somut adımlar ve uygulamalarla yansıtılmıştır?
9) KÜLTÜR, SANAT, SPOR VE BÜTÜNCÜL GELİŞİM
- Müzik, resim, drama ve edebiyat üretimi okulda yalnızca not için mi yer alıyor; yoksa çocukların yaşam kültürünü geliştiren temel alanlar olarak mı görülüyor?
- Her okulda en az bir sanat alanı ya da atölye oluşturulmasına yönelik bir hedefiniz var mı?
- Sporun okul kültürü içindeki yeri nedir? Çocuklarda ve gençlerde hareketsizlikle mücadeleye yönelik bir programınız bulunuyor mu?
- Şehir müzeleri, kütüphaneler ve tiyatrolar okul yaşamıyla düzenli ve sistemli biçimde buluşturuluyor mu?
- Halk kültürü ile evrensel kültürü aynı anda taşıyan dengeli bir eğitim dili kurabildiniz mi?
- Türkçenin doğru, etkili ve güzel kullanımını; özellikle hitabet, yazma ve kendini ifade etme becerilerini güçlendirmeye yönelik ulusal ölçekte bir çalışma ya da kampanya var mı?
- Okul gezileri ve saha temelli öğrenme uygulamaları neden yeterince yaygın değil? Güvenlik ve bütçe engellerini aşmak için hangi çözümleri üretiyorsunuz?
- Çocukların yalnızca tüketen değil, üreten bireyler olarak yetişmesini destekleyen maker ve atölye yaklaşımı hangi okullarda uygulanıyor? Bu model nasıl yaygınlaştırılacak?
10) YÖNETİM, BÜTÇE, ŞEFFAFLIK VE HESAP VEREBİLİRLİK
- Eğitim bütçesinde önceliğiniz nedir: fiziki altyapı mı, insan kaynağı mı, yoksa içerik ve nitelik mi? Bu önceliklerin bütçedeki oranları nelerdir?
- Okul yöneticilerinin performansı hangi nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre değerlendirilmektedir?
- Okul temelli karar alma süreçleri ile ulusal standartlar arasındaki denge nasıl kurulmaktadır?
- Millî Eğitim Bakanlığı, aldığı büyük ölçekli kararlar öncesinde etki analizi hazırlayıp kamuoyuyla paylaşmakta mıdır?
- Pilot uygulamalar beklenen sonucu vermediğinde, bu durum kamuoyuyla açık ve şeffaf biçimde paylaşılmakta mıdır?
- Eğitim alanındaki iyi uygulamaların toplandığı, değerlendirildiği ve kamuoyuna açık biçimde yayımlandığı bir platform var mıdır?
- Öğrenci, veli ve öğretmen geri bildirimleri, eğitim politikalarının oluşturulmasında gerçekten belirleyici bir rol oynamakta mıdır?
- Bugün bir çocuğa sunduğunuz eğitimin, 20 yıl sonra Türkiye’yi hangi noktaya taşımasını hedefliyorsunuz? Bu konuda somut bir vizyon haritanız var mıdır?